estetiğimiz başkadır bizim. 2

aşiyan

güneşi batırırcasına yavaş,
yokuş aşağı koşarcasına sabırsız,
bulutlara uçarcasına istekli
bir ruh halidir yaşadığım..
harflerin mürekkep kokulu karanlıklarından sıyrılıp
o günün aşiyan papatyalarını,
o günün kelimesiz papatyalarını,
o günün beyaz papatyalarını,
ve o papatyalar kadar beyaz, gülümseyen çehreni anımsarım..
bu anımsayış, bakışın kelimeleri dağıtması gibi
dağıtır toz bulutlarını aramızda yuvalanan,
ve fotoğrafımda görünmeyen gözlerin görünür olurlar..
benliğin sınırlı dünyasından kurtulur gibi
yazılarımdan kurtulup imgelemime düşerler..
bundan mütevellit, nerden bakarsam bakayım
her cümlede bir çift göz görürüm,
her noktada bir insan!

çocuk işçiler..

ilk yıllarında fotoğraf, burjuvadan ressamlara kölelik eden işlevi sebebiyle emekçi sınıfın sadık temsilcisi olarak yer edinmişti dünyada.. işçi kılığında hayata adımını atmış fotoğraf, bin dokuz yüzlerin başı itibarıyle kendi sınıfından insanların kahraman yaşantılarını belgeleyen bir sanat olarak doğdu masum yüzlere.. bu sanatın karanlık dünyalarda yer edinmiş aydınlık dünyalarını dert edinen en önemli temsilcisi ise lewis hine oldu..

1874 Wisconsin'ininde dünyaya merhaba diyen, babasının vefatından sonra öğrenimi için para kazanmak zorunda kalan hine, daha 18 yaşındayken yaşamın zorlu iklimleriyle yüzleşti.. sosyoloji öğrencisi olarak chicago, columbia ve new york üniversitesi'nde eğitim aldı.. 1905'te new york'ta ellis adası'nı dolaştı ve binlerce göçmenin hayatlarını fotoğrafladı.. işçi sınıfın komik ücretlerle 13-14 saat çalışmak zorunda bırakılmaları, hine’ın vicdanında yer edinmişti ve kendini bu insanların yaşamlarına adadı.. 1908 yılında çocuk işçiler ulusal komitesi fotoğrafçısı olarak işe başladı.. bu komite için yaptığı çalışmalardan mütevellit ölüm tehlikeleri atlattı, tehdit edildi, saldırılara uğradı. çocuk emeği üzerindeki duygusuz sömürünün halk tarafından bilinmesini istemeyenler hine’ı engellemeye çalıştılar.. o yılmadı, fabrikalarda, atölyelerde işçileri çekebilmek için kılıktan kılığa girdi: yangın müfettişi, sigortacı, incil satıcısı, pazarlamacı... fotoğraf çekebilmek için her yolu denedi.. lewis hine’nin bu çabaları boşa gitmedi ve çocuk emeğinin korunması yolunda önemli adımlar atıldı..

şimdilerde çocuklarımız varoş mahallelerin masum çocuklarıyla bilye yuvarlayıp, okuldan akranlarıyla ip atlayıp akşam olunca elleri soğuktan çatlamış ama mutlu bir halde evlerine dönebiliyorlarsa, lewis hine ve onun kadar fedakar insanlar var olageldiği içindir..

vermont eyaleti'nin "north pownal" kasabasında bulunan pamuklu dokuma fabrikasında çalışan 12 yaşındaki çocuk işçi (şubat 1910)

south carolina eyaleti'nin "newberry" şehrinde bulunan mollahan mills'da küçük bir ip eğirici

indiana'da çoğu cam işçilerinden oluşturulan beyzbol takımı (ağustos 1908)

indiana'da gece yarısı çalışan cam işçileri

tek seferde iki kasa dut taşıyan işçi çocuk.. on yaşında ve üç yıldır çalışıyor..

estetiğimiz başkadır bizim.

gecenin karanlığı..

o bir taksi şoförü.. ancak herhangi bir taksi şoförü değil.. sizler sıcacık yatağınızda temiz kokulu yastıklarınıza sarılmış mışıl mışıl uyurken çektiği gece fotoğrafları ile üniversite arşivlerine giren, dünya basınını röportaj için türkiyeye getiren, yurt dışındaki sergilerde türkiye'yi temsil eden, ve şu an kültür bakanlığı ile avrupa birliği'nin desteklediği belgeseli çekilen bir taksi şoförü.. o benim ev sahibim..

şevket şahintaş, 14 mart 1966'da sarıyer'de doğdu.. ortaokulu bitirince bir araba tamircisinde çalışmaya başladı.. beş yıl sonra askere gitti, ve 1988'de dönüp taksiciliğe başladı.. 2004 yılının acımasız buz gibi bir kış gecesi, sokakta soğuktan donmak üzere bir halde uyumaya çalışan evsizleri fark etti.. sabahları sürekli karşılaştığı bu insanların geceleri neler yaptıklarını merak etti.. ufak bir kompak kamera aldı ve her gece, gördüğü ilginç yaşamları fotoğraflamaya başladı.. sadece evsizleri çekmiyordu; istanbul gecelerinde var olma savaşı veren travestileri, hayat kadınlarını, tinercileri, dilencileri; yakından tanımadığımız tüm dışlanmışları karelerine sığdırmaya çalıştı..

kısa süre sonra fotoğraflarını çektiği insan sayısı yüz elli olmuştu.. elli kadarını bir daha görmedi, haber de alamadı, ancak iki tanesinin öldüğünü iyi biliyor; birinin cesedini de kendi buldu.. beş senedir, tanıştığı bu insanların kırk elli kadarının fotoğraflarını düzenli olarak çekiyor.. şu an arşivinde onlara ait bin farklı kare var..

şevket abinin oluşturduğu arşiv, istanbul'un gece yaşantısını bu boyutuyla gösteren dünyadaki ilk çalışma oldu.. konuyu duyan bir müşterisi aracılığıyla odtü mezunlar derneğinde gerçekleştirdiği söyleşi ve fotoğraf gösteriminin ardından şevket abiyi fark eden türk ve dünya basını, o günden beri ona büyük ilgi gösterdi.. 2008'de der spiegel online'da röportajı ve fotoğrafları yayımlandı.. boğaziçi üniversitesi'nde, 18 mart üniversitesi'nde, ve fransız kültür merkezi'nde fotoğraf gösterimleri yapıldı, söyleşilere katıldı.. cnn türk, hikayesini belgesele dönüştürerek seyircilerine ulaştırdı.. st.petersburg'da çağdaş türk fotoğrafçıları adlı etkinlikte türkiye'yi temsil etti.. çektiği fotoğraflar, ankara üniversitesi iletişim fakültesi'nde konuk fotoğrafçılar bölümünde üniversite arşivine alındı.. 2009 kasım'ında şevket abinin heyecanla beklediği "gecenin öteki yüzü / the other side of the night" adlı ilk sergisi 11. uluslararası istanbul bienali kapsamında gösterime açıldı..

son söze binaen: içerisinde mutlu ve mesut yaşamaya çabalayacağım bir öğrenci evi arayışlarımın sonucunda 2008 temmuz'unun sıcak bir öğleden sonrasında rastgeldiğim bu muhteşem insanı elaleme anlatmak boynumun borcuydu.. yaptım!

http://www.sevketsahintas.com/
http://www.cnn.com/2009/WORLD/europe/10/05/sevket.sahintas.taxi.photographer/index.html